HLADNI POGLED SEDAMDESETIH VS VESELE OSAMDESETE
primeri slikarske prakse hiperrealizma i postmodernizma iz zbirke Savremene galerije Zrenjanin

Ministarstvo kulture i informisanja RS

KATALOG >>

 

Šezdesetih godina prošlog veka, kada su uglavnom dosegnute slobode stvaralaštva za koje su se kolonije, osnivane u Vojvodini tokom pedesetih, borile, na jugoslovenskoj umetničkoj sceni je i dalje veoma dinamično usled postojanja ravnopravnih heterogenih poetika. Početkom šezdesetih godina u srpskoj umetnosti započinje period dugotrajnog odumiranja enformela, a istovremeno dolazi do obnove predstave i forme oličene u tzv. novoj figuraciji. Međutim, sedamdesetih godina nove umetničke prakse idu izvan ili protiv tradicionalnog slikarstva odnosno u pravcu dematerijalizacije umetničkog predmeta, a u samom slikarstvu vlada analitičko, primarno ili elementarno slikarstvo. Ove tendencije će dobiti svoje radikalno otelotvorenje u konceptualnoj umetnosti koja sedamdesetih godina doživljava uspon, odupirući se ekspanziji tehnologije i negirajući manuelni rad u umetnosti, ističući ideju u prvi plan. Istovremeno, naslanjajući se na tradiciju figurativne umetnosti i novonastali pravac pop-arta šezdesetih godina, tokom sedamdesetih započinje pokret američkog i zapadnoevropskog hiperrealizma. Dela konceptualne umetnosti zbirka Savremene galerije Zrenjanin ne poseduje jer umetnici konceptualisti, po prirodi svoje umetnosti koja je često bila subverzivna prema vlasti i ideologiji i samim tim u suprotnosti sa kolonijskim delovanjem, nikada nisu bili učesnici kolonija. Tokom sedamdesetih godina u Umetničkoj koloniji Ečka ne dolazi do istovremenih potresa koji se zbivaju u srpskoj umetnosti već se pozivanjem određenih umetnika očigledno insistiralo na nastavku tradicionalnog slikarstva. U koloniju su dolazili slikari čija se umetnost kontinuirano kretala u domenu figuracije ili geometrije, već utvrđenim i poznatim umetničkim stazama. Osamdesetih godina, kada u umetnosti ponovo dolazi do promena koje vraćaju manuelni stvaralački proces u umetnost i kada teorije postmodernizma drastično menjaju shvatanja u umetnosti i kulturi tog vremena, u Umetničkoj koloniji Ečka nastavlja se sa istom, ustaljenom praksom pozivanja i rada umetnika u koloniji. Međutim, i pored ove težnje umetničke kolonije kao institucije kojoj su vladajuće strukture glavne i jedine mecene da u svom radu ne izaziva nikakve ekscese koji bi mogli narušiti ili poljuljati njenu dobro utvrđenu poziciju, dolazili su u koloniju Ečka i takvi umetnici čija su dela bliska ideji hiperrealističkog slikarstva, odnosno slikarstva „hladnog pogleda“ sedamdesetih, kao i „nove slike“, specifičnog umetničkog fenomena aktuelnog tokom osamdesetih godina prošlog veka.

Uzimajući u obzir samo primere, odnosno umetnička dela u kojima se uočavaju aktuelne tendencije u umetnosti tokom sedamdesetih i osamdesetih godina prošlog veka izložba ima težnju da prikaže i suprotstavi različite stavove i poglede umetnika tokom ove dve decenije koji reflektuju kretanja u umetnosti i društvu tog perioda. Suprotstavljanjem uslovnog kontinuiteta prakse „realizama“ sedamdesetih sa kontroverznim pojavnostima postmodernizma osamdesetih uočavamo promene u shvatanju same slike odnosno reakcije umetnika na aktuelne društveno-političke okolnosti i nagli razvoj tehnologije koja u tom periodu postaje drastično prisutna u čovekovoj svakodnevici. Izložba obrađuje dela umetnika bliskih idejama hiperrealizma Miodraga Miće Popovića, Milana Blanuše, Vladimira Tomića, Miodraga Dželetovića, Aleksandra Cvetkovića i Dragana Mojovića, kao i dela umetnika u kojima se prepoznaju tendencije postmodernizma Miodraga Miljkovića, Milene Jevtić Ničeve Kostić, Slobodana Ere Milivojevića, Nade Alavanje, Jarmile Vešović, Evgenie Demnijevske, Velizara Krstića, Milenka Prvačkog, Vesa Sovilja, Slobodana Trajkovića, Dobrivoja Rajića i Ljubiše Bogosavljevića.

HLADNI POGLED SEDAMDESETIH

Savremeni teoretičari složili su se da nijedna umetnost nije viđena niti razumevana nezavisno od konteksta, niti je u potpunosti oslobođena kulturoloških konotacija prostora sa kojih je ta umetnost potekla. U skladu sa tim uočeno je da sedamdesetih godina prošlog veka u umetnosti dolazi do dva izrazito suprotstavljena umetnička stava prema realnosti tog vremena. Umetnici konceptualisti koji odbacuju tehnologiju i hiperrealizam koji u tome nalazi svoj osnovni smisao. Hiperrealizam nastaje iz obnove figuracije tokom šezdesetih godina i tokom sedamdesetih godina u Beogradu se održava nekoliko izložbi koje promovišu ovaj povratak figuracije u tadašnju umetnost. Na izložbama se pojavljuju brojni umetnici koji su bliski ideji hiperrealizma, a u opticaju su različite odrednice koje definišu neke od dominantnih pojava u umetnosti tog perioda poput „obnova slike“, „fotorealizam“, „hiperrealizam“, „hladni pogled“, „nova tradicija“, „radikalni realizam“, itd., što svedoči o prisutnosti ovakve vrste slikarstva kod nas.

Hiperrealizam, za razliku od konceptualizma koji je bio kritika društvenog stanja i jedan oblik destrukcije, je, prema interpretaciji Lazara Trifunovića, pasivan i inertan, suštinski nezainteresovani stav prema svetu koji nas okružuje i koji se potpuno oslonio na vizuelno opažanje ostvareno pomoću fotoaparata. Ovakva filozofija i koncepcija fotorealističke slike bila je utemeljena i u tadašnjem jugoslovenskom slikarstvu. Karakteriše je inertan odnos čoveka prema prirodi i dešavanjima u njoj, odnosno, čak i ako postoji neka kritika ona je, često samo na nivou konstatacije.

 

HIPERREALIZAM

Milan Blanuša, inv.br.767

Slikar Milan Blanuša (1943) smatra se za jednog od najznačajnijih predstavnika hiperrealističkog odnosno fotorealističkog slikarstva sedamdesetih godina prošlog veka. Iako je osnovna definicija hiperrealizma njegova nezainteresovanost i inertan stav prema svetu ipak kod fotorealističkih slikara postoji, po Savi Stepanovu, jasna svest da „slika uvek odražava shvatanje stvarnosne zbilje, duha vremena, te razumevanje kriza i trauma sveta i vremena u kome živimo“. Na taj način možemo tumačiti i Blanušinu sliku „Igra I“ iz 1973. godine koja se čuva u zbirci Savremene galerije Zrenjanin. Slika prikazuje poprsje deteta na jednoličnoj, plavoj pozadini, koje je lice iskrivilo u krik, plač, što osim dokumentarističkog prikaza uobičajene situacije iz svakodnevnog života nosi snažnu, univerzalnu poruku o dešavanjima i stanju u društvu.

 

Aleksandar Cvetković, inv.br.797

Među umetnicima koji su bar u pojedinim svojim delima ili su određenim umetničkim karakteristikama bliski hiperrealističkom slikarstvu, a čija se dela nalaze u zbirci Savremene galerije Zrenjanin jeste i slika Aleksandra Cvetkovića (1947) „Kamen i puž“ iz 1981. godine. Na slici su potpuno u duhu hiperrealističkog odnosno fotorealističkog slikarstva predstavljeni pojmovi koji se nalaze u naslovu same slike.

Miodrag Mića Popović, inv.br.946

Hiperrealizam nastaje iz obnove figuracije tokom šezdesetih godina i tokom sedamdesetih godina u Beogradu se održava nekoliko izložbi koje promovišu ovaj povratak figuracije u tadašnju umetnost. Na izložbama se pojavljuju brojni umetnici koji su bliski ideji hiperrealizma, a u opticaju su različite odrednice koje definišu neke od dominantnih pojava u umetnosti tog perioda poput „obnova slike“, „fotorealizam“, „hiperrealizam“, „hladni pogled“, „nova tradicija“, „radikalni realizam“, itd., što svedoči o prisutnosti ovakve vrste slikarstva kod nas. Među umetnicima bliskim ovom slikarstvu, na prvom mestu treba istaći slikara Miodraga Miću Popovića. Miodrag Mića Popović (1923-1996) oličava predstavnika jedne, u osnovi nesrećne, ali velike generacije, pritisnute traumama rata i istorijskih obrta. Umetnik koji je prošao kroz različite umetničke faze, od pripadnika „Zadarske grupe“ koja se među prvima suprotstavila dogmama socijalističkog realizma, pa kao jedan od značajnih predstavnika slikarstva enformela, početkom sedamdesetih započeo je sa „slikarstvom prizora“. Kao jedan od retkih umetnika-intelektualaca on je bio i romansijer, esejista, ilustrator i filmski reditelj. Povratkom u figuraciju njegovo slikarstvo postaje angažovano, ono iskazuje njegov jasan politički i kritički stav. Slika iz ove faze u zbirci Savremene galerije Zrenjanin „Studija“ iz 1978. godine, za razliku od samog hiperrealizma kojeg karakteriše generalno nezainteresovan, hladan stav prema svetu, nosi osećanje tragičnog u čovekovoj sudbini.

Milan Blanuša, inv.br.1315

Hiperrealizam, za razliku od konceptualizma koji je bio kritika društvenog stanja i jedan oblik destrukcije, je, prema interpretaciji Lazara Trifunovića, pasivan i inertan, suštinski nezainteresovani stav prema svetu koji nas okružuje i koji se potpuno oslonio na vizuelno opažanje ostvareno pomoću fotoaparata. Ovakva filozofija i koncepcija fotorealističke slike bila je utemeljena i u tadašnjem jugoslovenskom slikarstvu. Karakteriše je inertan odnos čoveka prema prirodi i dešavanjima u njoj, odnosno, čak i ako postoji neka kritika ona je, često samo na nivou konstatacije.
Slikar Milan Blanuša (1943) smatra se za jednog od najznačajnijih predstavnika fotorealističkog slikarstva sedamdesetih godina prošlog veka. Njegovu sliku „Ličnost posmatra apstraktnu sliku“ iz 1975. godine koja se čuva u zbirci Savremene galerije Zrenjanin, iako predstavlja enterijer galerijskog prostora može predstavljati društveni, kulturni pejzaž savremenog vremena. Odnos savremene umetnosti i fotografije bila je jedna od bitnih tema slikarstva tokom sedamdesetih godina prošlog veka, kao refleksija nagle ekspanzije tehnologije i prisutnost fotografije u sistemima komunikacije i informacije u tom periodu. Dokumentaristička pouzdanost i podrazumevajući realizam i objektivnost mašine bili su nametnuti kao prioriteti u odnosu na subjektivistički slikarski izraz.

Vladimir Tomić, inv.br.1456

Na svojoj autorskoj izložbi „Foto/super/hiperrealizam“ Sava Stepanov je obradio prisutnost ovog fenomena na vojvođanskom umetničkom prostoru. Stepanov je uočio da su se na vojvođanskom umetničkom prostoru postupno i nenametljivo pojavljivali mladi umetnici koji su neposredno nakon studija „vođeni mladalačkom intuicijom i onovremenim senzibilitetom svoj odnos prema svetu izražavali fotorealističkim načinom“. Među autorima koje spominje na svojoj izložbi u zbirci Savremene galerije Zrenjanin su prisutna dela Milana Blanuše, Vladimira Tomića i Milorada Dželetovića. Sava Stepanov ističe specifikum ovog slikarstva u Vojvodini, a to je da je najveći broj umetnika koji su bar deo svog opusa posvetili hiperrealizmu delovali izvan značajnijih umetničkih centara u Srbiji, Tomić u Pančevu, Dželetović u Sonti kraj Apatina i Blanuša često u Vršcu. Upravo u ovoj činjenici ogleda se napredak tehnologije i kulture mas-medija, kada informacije postaju široko dostupne, mada su se pojedini predstavnici hiperrealističkog slikarstva školovali u inostranstvu (npr. Blanuša u Nemačkoj) i odatle donosili nove ideje u našu sredinu.
Dela Vladimira Tomića (1948) „Kocka šećera i ukrštene reči“ iz 1982. godine i „a h a (kvadrat)“ iz 1986. godine koja se čuvaju u zbirci Savremene galerije Zrenjanin karakterišu impersonalan stav, usredsređenost umetnika na jedan, često banalan predmet i hladan, racionalan sistem građenja slike. Prema rečima samog umetnika, ova jasnoća i naglašena jednostavnost slika na prvi pogled daju privid lake čitljivosti, međutim suštinski u sebi nose enigmatičnost i višeslojnost koja referiše na atmosferu u tadašnjem društvu.

 

Dragan Mojović, inv.br.1517

Među umetnicima koji su bar u pojedinim svojim delima ili su određenim umetničkim karakteristikama bliski hiperrealističkom slikarstvu, a čija se dela nalaze u zbirci Savremene galerije Zrenjanin jeste slika, diptih „Nature morte paysage“ Dragana Mojovića (1942-2001).

 

Milorad Dželetović, inv.br.1700

Na svojoj autorskoj izložbi „Foto/super/hiperrealizam“ Sava Stepanov je obradio prisutnost ovog fenomena na vojvođanskom umetničkom prostoru. Stepanov je uočio da su se na vojvođanskom umetničkom prostoru postupno i nenametljivo pojavljivali mladi umetnici koji su neposredno nakon studija „vođeni mladalačkom intuicijom i onovremenim senzibilitetom svoj odnos prema svetu izražavali fotorealističkim načinom“. Među autorima koje spominje na svojoj izložbi u zbirci Savremene galerije Zrenjanin su prisutna dela Milana Blanuše, Vladimira Tomića i Milorada Dželetovića. Sava Stepanov ističe specifikum ovog slikarstva u Vojvodini, a to je da je najveći broj umetnika koji su bar deo svog opusa posvetili hiperrealizmu delovali izvan značajnijih umetničkih centara u Srbiji, Tomić u Pančevu, Dželetović u Sonti kraj Apatina i Blanuša često u Vršcu. Upravo u ovoj činjenici ogleda se napredak tehnologije i kulture mas-medija, kada informacije postaju široko dostupne, mada su se pojedini predstavnici hiperrealističkog slikarstva školovali u inostranstvu (npr. Blanuša u Nemačkoj) i odatle donosili nove ideje u našu sredinu.
U delu „Paradoks večnosti“ iz 1979. godine Milorada Dželetovića (1936-2012), iz zbirke Savremene galerije Zrenjanin platno je podeljeno na više segmenata, kvadrata ili pravougaonih polja, i svako polje je posebni simbol, svet poruka koji podseća na plakat što je tipična odlika slikarstva ovog umetnika u tom periodu. Naizgled jednostavno i prepoznatljivo, suštinski ovo slikarstvo svojim nezainteresovanim stavom prema predstavljenom iskazuje aktuelnu društvenu i političku kritiku.

Vladimir Tomić, inv.br. 2779

Na svojoj autorskoj izložbi „Foto/super/hiperrealizam“ Sava Stepanov je obradio prisutnost ovog fenomena na vojvođanskom umetničkom prostoru. Stepanov je uočio da su se na vojvođanskom umetničkom prostoru postupno i nenametljivo pojavljivali mladi umetnici koji su neposredno nakon studija „vođeni mladalačkom intuicijom i onovremenim senzibilitetom svoj odnos prema svetu izražavali fotorealističkim načinom“. Među autorima koje spominje na svojoj izložbi u zbirci Savremene galerije Zrenjanin su prisutna dela Milana Blanuše, Vladimira Tomića i Milorada Dželetovića. Sava Stepanov ističe specifikum ovog slikarstva u Vojvodini, a to je da je najveći broj umetnika koji su bar deo svog opusa posvetili hiperrealizmu delovali izvan značajnijih umetničkih centara u Srbiji, Tomić u Pančevu, Dželetović u Sonti kraj Apatina i Blanuša često u Vršcu. Upravo u ovoj činjenici ogleda se napredak tehnologije i kulture mas-medija, kada informacije postaju široko dostupne, mada su se pojedini predstavnici hiperrealističkog slikarstva školovali u inostranstvu (npr. Blanuša u Nemačkoj) i odatle donosili nove ideje u našu sredinu.
Dela Vladimira Tomića (1948) „Kocka šećera i ukrštene reči“ iz 1982. godine i „a h a (kvadrat)“ iz 1986. godine koja se čuvaju u zbirci Savremene galerije Zrenjanin karakterišu impersonalan stav, usredsređenost umetnika na jedan, često banalan predmet i hladan, racionalan sistem građenja slike. Prema rečima samog umetnika, ova jasnoća i naglašena jednostavnost slika na prvi pogled daju privid lake čitljivosti, međutim suštinski u sebi nose enigmatičnost i višeslojnost koja referiše na atmosferu u tadašnjem društvu.

 

VESELE OSAMDESETE

Umetnička scena osamdesetih može se označiti kao razdoblje postmodernog pluralizma. Za ovaj i pojmovno i pojavno mnogoznačan period Tomaž Brejc u tekstu Teorija modernizma, praksa postmodernizma piše: “Zamor konceptualne umetnosti, ikonoklastika minimalizma, rigidnost formalizma i ideološki očaj i nemoć kao odjek poraza levice i nastup desničarskog talasa u evropskoj i američkoj politici i društvenim strukturama, slom institucionalnog realnog socijalizma, energetska kriza i novi nacionalizam – sve to predskazuje povlačenje umetnosti s područja društvene pažnje. Postmodernizam nastupa bilo kao ekskluzivni spektakl, bilo kao posebno okultno iskustvo, ali ni u jednom času ne pokušava da popravi svet, da ga pedagoški i ideološki osvesti, da ga usmeri u futurološke utopije. Nastupio je period demistifikacije modernizma, raskrinkani su neki njegovi ideološki mehanizmi i manipulacije, dok je istovremeno modernizam postao istorijsko polje po kojem je moguće nomadski putovati, uzeti mu pojedine forme ili predstave i iskoristiti ga za raznovrsne postmodernističke umetničke zamisli“. U tom smislu svet je postao nepredvidiv, nestabilan, neodređen, i kako piše Teri Iglton u knjizi Iluzije postmodernizma „skup neobjedinjenih kultura ili interpretacija – što rađa skepticizam u odnosu na objektivnost i istinu, istoriju i norme, datost priroda i koherentnost identiteta“.
Samim tim, po istom autoru, ovo se odražava „u jednoj nedubokoj, decentriranoj, nezasnovanoj, samorefleksivnoj, razigranoj, izvedenoj, eklektičkoj, pluralističkoj umetnosti koja rastapa granice između ’visoke’ i ’popularne’ kulture, kao i između umetnosti i svakodnevnog života“.
U skladu sa osnovnim premisama postmodernističke kulture proizašao je zaključak da se osamdesetih godina svaki umetnik može posmatrati i proučavati kao slučaj za sebe.

 

POSTMODERNIZAM

Miodrag Miljković, inv.br.715

Vidovi „nove slike“ javljaju se u Vojvodini na samom početku osamdesetih godina, po rečima Miloša Arsića u katalogu izložbe Aktuelnosti u slikarstvu Vojvodine 1973 – 1993 pravovremeno i u „punom dosluhu sa aktuelnim tendencijama `figuracije` u svetskim i jugoslovenskim tokovima“. Bliski „novoj slici“ osamdesetih u Vojvodini mogu se smatrati dela umetnika Milenka Prvačkog, Dušana Todorovića, Dobrivoja Rajića, Ljubiše Bogosavljevića i Miodraga Miljkovića. Bogosavljević i Miljković kao pripadnici, u tom trenutku najmlađe generacije slikara, podjednako su u svojoj umetnosti neopterećeni iskustvima prethodne decenije i u čijim delima je očigledno prisustvo „neposredno ostvarenog odnosa sa sopstvenim duhom vremena...sopstvenom rok generacijom“. Miodrag Miljković (1956) u svom radu se oslanja na iskustva pop-arta. Njegovo slikarstvo je provokativno, inspirisano urbanim prizorima realizovanim svetlim, jarkim koloritom, u kojem je moguće osetiti melanholiju. Ovo se odnosi na slike „Šibice“ i „Za šankom“, obe iz 1985. godine, koje se čuvaju u zbirci Savremene galerije Zrenjanin.

Milena Jevtić Ničeva Kostić, inv.br. 727

U potpunosti apstraktna kompozicija izvedena jarkim koloritom i snažnim, ekspresivnim potezima, odnosno linijama ili pre crtama koje idu u svim pravcima Milene Jevtić Ničeve Kostić (1943) „Mržnja“ nastala tokom 1982. i 1983. godine, bez obzira što ne pripada aktuelnoj tendenciji „nove slike“ osamdesetih takođe se može ravnopravno uključiti u pojave relevantne na srpskoj umetničkoj sceni osamdesetih.

Slobodan Era Milivojević, inv.br.729

Na izložbi se nalazi delo Slobodana Ere Milivojevića (1944), umetnika koji se smatra za jednog od najznačajnijih protagonista umetnosti sedamdesetih odnosno umetnosti koja je skoro izričito nastupala kao protivslikarska ili izvanslikarska praksa. Međutim, kao izraziti umetnik individualac, uz kojeg se mogao koristiti pojam „umetničkog nomadizma“, iako se njegova umetnost kretala u okvirima performansa, kolaža, fotografije i video umetnosti, kao učesnik Umetničke kolonije Ečka 1987. godine ostavio je za zbirku Savremene galerije Zrenjanin pet radova od kojih slika „Bez naziva“ svojim snažnim koloritom i ekspresivnim izrazom nosi karakteristike umetnosti osamdesetih, pa je iz tog razloga predstavljena na ovoj izložbi.

Ljubiša Bogosavljević, inv.br. 730

Vidovi „nove slike“ javljaju se u Vojvodini na samom početku osamdesetih godina, po rečima Miloša Arsića u katalogu izložbe Aktuelnosti u slikarstvu Vojvodine 1973 – 1993 pravovremeno i u „punom dosluhu sa aktuelnim tendencijama `figuracije` u svetskim i jugoslovenskim tokovima“. Bliski „novoj slici“ osamdesetih u Vojvodini mogu se smatrati dela umetnika Milenka Prvačkog, Dušana Todorovića, Dobrivoja Rajića, Ljubiše Bogosavljevića i Miodraga Miljkovića. Bogosavljević i Miljković kao pripadnici, u tom trenutku najmlađe generacije slikara, podjednako su u svojoj umetnosti neopterećeni iskustvima prethodne decenije i u čijim delima je očigledno prisustvo „neposredno ostvarenog odnosa sa sopstvenim duhom vremena...sopstvenom rok generacijom“. Na slici koja se čuva u Savremenoj galeriji Zrenjanin „Ružica – Ečka – Ružica“ nastaloj 1986. godine u Umetničkoj koloniji Ečka Ljubiše Bogosavljevića (1960) primetna je njegova uobičajena „isforsirana narativnost“, sarkazam i direktna sadržina.

Velizar Krstić, inv.br.923

Ne samo snažan, gotovo divlji kolorit, već i ekspresivno izvedene figure predstavljene na slikama karakteristika su umetnosti Velizara Krstića (1947) čija se dela „Izgon“ iz 1987. i „Portret slikara“ iz 1986. godine čuvaju u zbirci Savremene galerije Zrenjanin.

Evgenija Demnievska, inv.br.1089

Rad Evgenie Demnijevske (1946) za razliku od slikara čija dela karakteriše intenzivan kolorit ispunjava sasvim drugi senzibilitet, pre svega, linearan crtež nadograđen svedenom slikarskom bojom sa ponekim akcentom neke druge boje. Ovaj odnos prostora i skoro grafičkog znaka dovodi predstavljene motive do granica prepoznatljivosti, skoro apstrakcije što je primetno i u delu „Predsoblje“ iz 1987. godine koje se čuva u zbirci Savremene galerije Zrenjanin. Evgenia Demnijevske je umetnica pripadnica ove generacije umetnika koja je živela u inostranstvu i povremeno nastupala u Srbiji.

Dušan Todorović, inv.br.1306

Vidovi „nove slike“ javljaju se u Vojvodini na samom početku osamdesetih godina, po rečima Miloša Arsića u katalogu izložbe Aktuelnosti u slikarstvu Vojvodine 1973 – 1993 pravovremeno i u „punom dosluhu sa aktuelnim tendencijama `figuracije` u svetskim i jugoslovenskim tokovima“. Bliski „novoj slici“ osamdesetih u Vojvodini mogu se smatrati dela umetnika Milenka Prvačkog, Dušana Todorovića, Dobrivoja Rajića, Ljubiše Bogosavljevića i Miodraga Miljkovića. Dvojica umetnika u čijim delima se može uočiti poštovanje nasleđa istorije umetnosti 20. veka koje je reinterpretirano na potpuno individualan i slobodan način su Dobrivoje Rajić i Dušan Todorović. Slike Dušana Todorovića (1945) „Klackalica ravnoteže“ iz 1987. godine i „Nešto se događa, novo doba se rađa“ koja iako je nastala 1996. godine stilski može biti uključena u ovu izložbu, bogate su bojenom strukturom ali tradicionalno organizovane, pune aluzija na stvarni ili izmišljeni uglavnom pejzažni prostor.

Slobodan Trajković, inv.br.1319

Iako pripada generaciji koja je izvršila preobražaj fizionomije jugoslovenske umetnosti Slobodan Trajković (1954) se kretao donekle po strani od proboja „novog senzibiliteta“, ali je u toj atmosferi našao svoju poziciju u području jedne vrste predstave koja nikada nije eksplicitno figurativna, ali koja upućuje na znakove i značenja u jednom imaginativnom prostoru. Slika „Rajski predeo“ iz 1983. godine koja se čuva u zbirci Savremene galerije Zrenjanin otkriva neoekspresionističko raspoloženje, prizor koji je srodan iskustvu Kobre u ranom posleratnom evropskom slikarstvu, kao i afinitet prema „silovitoj slici“ savremenih „novih divljih“. Trajković u svojim slikama upliće i crtu lokalnog elementa, forme u kojima se prepoznaju simbolična obeležja, zvezde, zmije, ptice, odnosno stvara krajolik imaginarnog mikrosveta.

Velizar Krstić, inv.br.1332

Ne samo snažan, gotovo divlji kolorit, već i ekspresivno izvedene figure predstavljene na slikama karakteristika su umetnosti Velizara Krstića (1947) čija se dela „Izgon“ iz 1987. i „Portret slikara“ iz 1986. godine čuvaju u zbirci Savremene galerije Zrenjanin.

Milenko Prvački, inv.br.1340

Milenko Prvački (1951) kao izraziti individualist izdvaja se specifičnom inspirativnom osnovom i stilskom orijentacijom. Njegova umetnost tog perioda svedena je na dva tematska kruga („otoci-vulkani“ i „trofejni predeli“) u kojima se koloritom i svetlošću, igrom linije i površine definišu oblici „predela“ kao intenzivan likovni doživljaj. Slika „Trofejni predeo“ nastala 1983. godine koja se čuva u zbirci Savremene galerije Zrenjanin pripada istoimenom ciklusu sa svim njegovim osobenostima.

Veso Sovilj, inv.br. 1355

Dela Vesa Sovilja (1954) nastalih tokom osamdesetih godina takođe su bila primetna na umetničkoj sceni osamdesetih, a u zbirci Savremene galerije Zrenjanin se čuva njegovo delo “Srebrna zmija u polju i van polja slike“ iz 1985. godine.

 

Jarmila Vešović, inv.br.1392

U potpunosti apstraktna kompozicija izvedena jarkim koloritom i snažnim, ekspresivnim potezima, odnosno linijama ili pre crtama koje idu u svim pravcima Jarmile Vešović (1954) „Minus crveno“, slika nastala sredinom osamdesetih, bez obzira što ne pripada aktuelnoj tendenciji „nove slike“ osamdesetih takođe se može ravnopravno uključiti u pojave relevantne na srpskoj umetničkoj sceni osamdesetih.

Dobrivoj Rajić, inv. br. 1458

Vidovi „nove slike“ javljaju se u Vojvodini na samom početku osamdesetih godina, po rečima Miloša Arsića u katalogu izložbe Aktuelnosti u slikarstvu Vojvodine 1973 – 1993 pravovremeno i u „punom dosluhu sa aktuelnim tendencijama `figuracije` u svetskim i jugoslovenskim tokovima“. Bliski „novoj slici“ osamdesetih u Vojvodini mogu se smatrati dela umetnika Milenka Prvačkog, Dušana Todorovića, Dobrivoja Rajića, Ljubiše Bogosavljevića i Miodraga Miljkovića. Dvojica umetnika u čijim delima se može uočiti poštovanje nasleđa istorije umetnosti 20. veka koje je reinterpretirano na potpuno individualan i slobodan način su Dobrivoje Rajić i Dušan Todorović. Na slici iz zbirke Savremene galerije Zrenjanin „Neubrani narovi“ iz 1984. godine uočava se generalna osobina opusa Dobrivoja Rajića (1956) čije su slike lišene direktnog značenja i neposrednih emocija.

Miodrag Miljković, inv.br.1562

Vidovi „nove slike“ javljaju se u Vojvodini na samom početku osamdesetih godina, po rečima Miloša Arsića u katalogu izložbe Aktuelnosti u slikarstvu Vojvodine 1973 – 1993 pravovremeno i u „punom dosluhu sa aktuelnim tendencijama `figuracije` u svetskim i jugoslovenskim tokovima“. Bliski „novoj slici“ osamdesetih u Vojvodini mogu se smatrati dela umetnika Milenka Prvačkog, Dušana Todorovića, Dobrivoja Rajića, Ljubiše Bogosavljevića i Miodraga Miljkovića. Bogosavljević i Miljković kao pripadnici, u tom trenutku najmlađe generacije slikara, podjednako su u svojoj umetnosti neopterećeni iskustvima prethodne decenije i u čijim delima je očigledno prisustvo „neposredno ostvarenog odnosa sa sopstvenim duhom vremena...sopstvenom rok generacijom“. Miodrag Miljković (1956) u svom radu se oslanja na iskustva pop-arta. Njegovo slikarstvo je provokativno, inspirisano urbanim prizorima realizovanim svetlim, jarkim koloritom, u kojem je moguće osetiti melanholiju. Ovo se odnosi na slike „Šibice“ i „Za šankom“, obe iz 1985. godine, koje se čuvaju u zbirci Savremene galerije Zrenjanin.

Dušan Todorović, inv.br. 2014

Vidovi „nove slike“ javljaju se u Vojvodini na samom početku osamdesetih godina, po rečima Miloša Arsića u katalogu izložbe Aktuelnosti u slikarstvu Vojvodine 1973 – 1993 pravovremeno i u „punom dosluhu sa aktuelnim tendencijama `figuracije` u svetskim i jugoslovenskim tokovima“. Bliski „novoj slici“ osamdesetih u Vojvodini mogu se smatrati dela umetnika Milenka Prvačkog, Dušana Todorovića, Dobrivoja Rajića, Ljubiše Bogosavljevića i Miodraga Miljkovića. Dvojica umetnika u čijim delima se može uočiti poštovanje nasleđa istorije umetnosti 20. veka koje je reinterpretirano na potpuno individualan i slobodan način su Dobrivoje Rajić i Dušan Todorović. Slike Dušana Todorovića (1945) „Klackalica ravnoteže“ iz 1987. godine i „Nešto se događa, novo doba se rađa“ koja iako je nastala 1996. godine stilski može biti uključena u ovu izložbu, bogate su bojenom strukturom ali tradicionalno organizovane, pune aluzija na stvarni ili izmišljeni uglavnom pejzažni prostor.

Nada Alavanja, inv.br.2678

Kao jedan od vodećih učesnika umetnosti osamdesetih mlađe generacije kojim se promovisala novotalasna umetnička produkcija na beogradskoj umetničkoj sceni nazivana pojmom „nova slika“, pored grupe „Žestoki“, bila je i umetničke grupa „Alter Imago“. Članica te grupe Nada Alavanja (1952) bila je jedina od pripadnika grupe koja je u tom periodu, ali doduše, tek 1990. godina bila učesnica Umetničke kolonije u Ečki (Mileta Prodanović će biti učesnik kolonije u Ečki tek 2016. godine). Za kolekciju Savremene galerije Zrenjanin ostavila je sliku pod istoimenim nazivom „Slika“, koju kao i većinu radova uključenih u ovaj izbor predstavnika umetnosti osamdesetih karakterišu snažne, žestoke boje nanete na platno. Nada Alavanja je jedan od umetnika ove generacije koja će, u potrazi za boljim životnim uslovima, otići iz zemlje. Među umetnicima koji su otišli van zemlje, a čija su dela prisutna u zbirci Savremene galerije Zrenjanin čuvaju se slike Slobodana Trajkovića, Milenka Prvačkog, Jarmile Vešović i Evgenie Demnijevske, umetnice koja je živela u inostranstvu i povremeno nastupala u Srbiji.

 

 

 

Informacije

Adresa: 
Subotićeva 1, 23000 Zrenjanin, Srbija

Izložbeni salon: 
Trg slobode 7, 23000 Zrenjanin, Srbija
Kontakt:
023/562-566, 561-775, 562-593
Email:  galerijazr[at]galerija.rs

Radno vreme:
Radnim danima: 09.00h - 21.00 h; 15.00h - 21h
subotom 09.00 - 13.00 h

     

| w:m | nnedeljkov |

©2018 Savremena galerija UK Ecka Zrenjanin