TIVADAR VANJEK I ZDRAVKO MANDIĆ
izložba slika dva poznata zrenjaninska slikara
iz kolekcije Savremene galerije Zrenjanin

 

Tivadar Vanjek (Wanyek Tivadar)
(1910, Velika Kikinda -  1981, (Ljubljana) Zrenjanin)

Tivadar Vanjek je rođen u Velikoj Kikindi 20. septembra 1910. godine. U ateljeu Karolja Langa gde je izučavao fotografiju Tivadar Vanjek se susreće i sa slikarstvom. U Veliki Bečkerek dolazi oko 1930. godine gde se bavio fotografijom uglavnom kao pomoćnik (svoju fotografsku radnju otvara tek posle 1940. godine), slikao sa Velikobečkerečkim impresionistima i pravio dekoracije i scenografije za amaterska društva. U Budimpešti je započinjao studije slikarstva u Slobodnoj školi Karolja Patakija 1931. i 1939. godine. U početku je slikao ljudske figure u duhu akademskog realizma (1930-1935) da bi se kasnije posvetio slikanju pejzaža (1935-1945). Zajedno sa "Velikobečkerečkim impresionistima" do 1936. godine odlazi u plener da bi slikao zrenjaninske bašte, cvećnjake, prizore kraj reke i obrise krovova banatskih kuća. Prvi put je izlagao oktobra 1938. godine u Subotici na "Izložbi mladih" u subotičkom mađarskom društvu "Népkör". Susrevši Vasu Pomorišca, koji je 1945. godine u Petrovgradu vodio slikarski tečaj, prihvatio je njegov način organizovanja slika predela. Tada napušta odjeke impresionizma prihvatajući ekspresionističke tendencije, a pored pejzaža slika mrtve prirode i fasade kuća. Zajedno sa Zoranom Petrovićem uz podršku velikog broja slikara 12. jula 1956. godine na osnovu rešenja Narodnog odbora sreza Zrenjanin osniva Umetničku koloniju u Ečki. Najzad 1957. godine dolazi do svog autentičnog slikarskog izraza, pod značajnim uticajem radova Dragoslava Stojanovića Sipa i članova Decembarske grupe koji tih godina borave u Koloniji u Ečki približavajući savremene likovne koncepte i geometrizam ostalim učesnicima Kolonije. U skladu sa tim Vanjek svoje motive stilizuje i geometrizira, svodi ih na plošne predstave.
Osnivanje Kolonije je bila samo uvertira u osnovnu ambiciju - osnivanje galerije, što je Vanjek uspeo 5. oktobra 1958. godine na osnovu poklonjenih i otkupljenih radova umetnika koji su boravili u Koloniji. Aprila 1962. godine Tivadar Vanjek je postavljen za prvog upravnika Savremene galerije Umetničke kolonije Ečka-Zrenjanin koja dobija i svoj prvi statut. Do tada je koloniju u Ečki vodio kao volonter, i na toj funkciji ostaje do 1973. godine kada odlazi u penziju. Umro je 1981. godine.

 


Isčekivanje(Dve figure), oko 1973, ulje na platnu, 128x160 cm
 

Napuštena kuća, 1972, ulje na platnu, 35x45 cm
Prvi put je samostalno izlagao u Grafičkom kolektivu u Beogradu 1958. godine, a nakon toga samostalno izlaže više od četrdeset puta u zemlji i inostranstvu ( Budimpešti, Beču, Briselu, Veneciji, Vićenci, Varšavi,...). Učestvovao je na više od dvesta kolektivnih izložbi od kojih su najznačajnije izložbe ULUSa, redovno je učestvovao na Oktobarskom salonu u Beogradu od 1960 do 1969. godine, izlagao na I i II Jugoslovenskom trijenalu likovnih umetnosti u Beogradu, učestvovao na izložbama likovnih kolonija u Vojvodini. U inostranstvu je sa vojvođanskim umetnicima izlagao u Briselu, Temišvaru, Aradu, Regensburgu, Bratislavi, Galacu, Vroclavu, zatim na međunarodnoj izložbi cveća u Parizu i sa grupom jugoslovenskih umetnika u Kuvajtu, Nju Delhiju i Beču.
Njegovi radovi se nalaze u brojnim privatnim i javnim kolekcijama u zemlji i inostranstvu, u Parizu, Briselu, Rimu, Beču, Budimpešti, Los Anđelesu, Muzeju savremene umetnosti u Beogradu, Galeriji Matice srpske, Narodnim muzejima u Zrenjaninu, Kikindi, Subotici, Senti i u Savremenoj galeriji Zrenjanin koja čuva 27 njegovih radova.
     

Zdravko Mandić
(1935, Strigova, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina -2012, Novi Sad)

Zdravko Mandić je rođen 1935. go­dine u Strigovi u Bosni i Hercegovini, opština Kozarska Dubica. Novembra 1945. godine porodica je kolonizirana u Banat, u Nove Kozarce kod Kikinde. Pravni fakultet u Beogradu upisuje 1956. godine ali studije prekida 1957. godine i odlazi na lečenje u Rovinj. Iz Rovinja odlazi na prijemni ispit na ljubljansku Akademiju i uspešno ga polaže. Studira u klasi pro­fesora Marija Pregelja, a posle prve godine prelazi u Beograd i završava studije u klasi profesora Zorana Petrovića. Postdiplomske studije završava kod profesora Mila Milunovića 1965. godine. Član ULUS-a je od 1963. godine. U Zrenjanin je došao septembra 1965. godine. U Savremenoj galeriji u Zrenjaninu se zapošljava 1969. godine i radi sa Tivadarom Vanjekom. Po Vanjekovom odlasku u penziju izabran je za di­rektora Galerije 1974. godine. Na tom poslu ostaje sve do odlaska u penziju 1994. godine. U tom periodu, pod njegovim rukovodstvom okončana su brojna statusna i organizaciona pitanja ove institucije. Mandić pokreće i Susrete akvarelista u Umetničkoj koloniji Ečka a ustanovljava i Bijenale akvarela. Osim ovih izložbi u zrenjaninskoj Savremenoj galeriji priređuju se i značajni pregledi savremene jugoslovenske umetnosti kao i brojni samostalni nastupi uglednih umetnika iz zemlje i inostranstva. Značajan deo svog života posvetio je društveno-kulturnoj delatnosti u svojoj sredini i van nje, a posebno je zapažen njegov doprinos razvoju likovnih kolonija te njegovo slikarsko učešće u nji­hovom radu.


Crveni šal, 1986, ulje na platnu, 190x220 cm
 

Mreže II, 1980, ulje na platnu, 135x170 cm
Još u njegovim studenstkim radovima najavljen je jedan autentičan i prepoznatljiv stvaralački opus o kom će u narednih pola veka pozitivno pisati brojni likovni kritičari različitih generacija. Nakon ekspresionističkih slika šezdesetih godina Mandić stišava svoj kolorit tonski tretirajući motiv na slici. Redukujući boju redukovao je i sadržinske elemente slike i tako se približio asocijativnoj apstrakciji. Iako se često napominje da centralno mesto u Mandićevom slikarstvu zauzima pejzaž, retke su slike čisto pejzažne sadržine jer je u njegovim delima uvek prisutan čovek ili njegov trag. U pitanju je figura koja je predstavljena uopšteno, te je u slici svedena na  pojam čoveka. Ove siluete ljudi koje se osamdesetih godina javljaju na njegovim delima kao i stvaranje posebne atmosfere unutar same slike ostaće prepoznatljive za celokupno njegovo stvaralaštvo.
U svom dugogodišnjem slikarskom stvaralaštvu priredio je preko 150 samostalnih izložbi a njegove slike i akvareli su izlagani na oko 500 grupnih izložbenih postavki u zemlji i inostranstvu. Dobio je više prestižnih nagrada za slikarstvo u zemlji i inostranstvu, a dela mu se nalaze u galerijama i u privatnim kolekcijama širom sveta, a u Savremenoj galeriji Zrenjanin čuva se 25 njegovih radova.