TIVADAR VANJEK - DOKUMENTI


Ovom izložbom Savremena galerija u Zrenjaninu obeležava 100 godina od rodenja slikara Tivadara Vanjeka (1910 – 1981), umetnika zaslužnog za aktiviranje likovnog života u Zrenjaninu, jednog od osnivaca Umetnicke kolonije u Ecki i prvog upravnika Savremene galerije u Zrenjaninu.

Izložbu pored Vanjekovih slika cine fotografije, katalozi, televizijske emisije i druga dokumenata, odnosno sekundarna muzejska grada. Cilj postavke je da se doživi prošlost, kroz eksperimentalni pristup, koristeci sva raspoloživa sredstva. Muzejski eksponati, odnosno slike, umreženi su sa arhivskom i drugom gradom, koja kroz ovaj vid predstavljanja rekonstruiše Vanjekov život.

Autor i kustos izložbe: Slavica Popov


 
 

Tivadar Vanjek (Wanyek Tivadar)
(Velika Kikinda 1910 – (Ljubljana) Zrenjanin 1981)

Tivadar Vanjek je roden u Velikoj Kikindi 20. septembra 1910. godine. U ateljeu Karolja Langa, gde je izucavao fotografiju, Tivadar Vanjek se susrece i sa slikarstvom. U Veliki Beckerek dolazi iz Budimpešte, nakon pokušaja da studira slikarstvo u Slobodnoj školi Karolja Patakija, najkasnije 1932. godine. U gradu na Begeju se do II Svetskog rata bavio fotografijom uglavnom kao pomocnik, slikao sa „Velikobeckereckim impresionistima“ i pravio dekoracije i scenografije za amaterska društva.
U pocetku je slikao ljudske figure u duhu akademskog realizma (1930-1935) da bi se kasnije posvetio slikanju pejzaža (1935-1945). Prvi put je svoja dela izlagao oktobra 1938. godine u Subotici na „Izložbi mladih“ u subotickom madarskom društvu „N épkör “ . Susrevši Vasu Pomorišca prihvatio je njegov nacin organizovanja slika predela. Tada napušta odjeke impresionizma prihvatajuci ekspresionisticke tendencije, a pored pejzaža slika mrtve prirode i fasade kuca. Sa grupom zrenjaninskih slikara 1954. godine osniva Zrenjaninsku grupu koja kasnije iste godine prerasta u Banatsku grupu. Zajedno sa Zoranom Petrovicem uz podršku velikog broja slikara 12. jula 1956. godine osniva Umetnicku koloniju u Ecki

   



Tivadar Vanjek, Panonska madona II
1971, ulje na platnu, 41x51 cm
 
Najzad 1957. godine dolazi do svog autenti- cnog slikarskog izraza, pod uticajem znacajnih umetnika srpskog i jugoslovenskog slikarstva koji tih godina borave u Koloniji u Ecki približa-vajuci savremene likovne koncepte i geometri-zam ostalim ucesnicima Kolonije. U skladu sa tim Vanjek, nezadovoljan svojim slikarstvom, svoje motive stilizuje i geometrizira, svodi ih na plošne predstave. Njegove slike karakteriše naglašen geometrizam predmeta i intimnih enterijera, slika seoske enterijere ispunjene nameštajem, preslicama i prostirkama, zatim zabate, golubarnike i seoska dvorišta.
 
Na osnovu poklonjenih i otkupljenih radova umetnika koji su boravili u Koloniji 1958. godine osnovana je Savremena galerija Umetnicke kolonije Ecka. Aprila 1962. godine Tivadar Vanjek je postavljen za prvog upravnika Savremene galerije Umetnicke kolonije Ecka-Zrenjanin koja dobija i svoj prvi statut. Do tada je Koloniju u Ecki vodio kao volonter, i na toj funkciji ostaje do 1973. godine kada odlazi u penziju.
     

Prvi put je samostalno izlagao u Grafickom kolektivu u Beogradu 1958. godine, a nakon toga samostalno izlaže više od cetrdeset puta u zemlji i inostranstvu ( Budimpešti, Becu, Briselu, Veneciji, Vicenci, Varšavi,...). Ucestvovao je na više od dvesta kolektivnih izložbi od kojih su najznacajnije izložbe ULUSa, redovno je ucestvovao na Oktobarskom salonu u Beogradu od 1960 do 1969. godine, izlagao na I i II Jugoslovenskom trijenalu likovnih umetnosti u Beogradu, ucestvovao na izložbama likovnih kolonija u Vojvodini. U inostranstvu je sa vojvodanskim umetnicima izlagao u Briselu, Temišvaru, Aradu, Regensburgu, Bratislavi, Galacu, Vroclavu, zatim na medunarodnoj izložbi cveca u Parizu i sa grupom jugoslovenskih umetnika u Kuvajtu, Nju Delhiju i Becu.

Umro je 1981. godine.

Njegovi radovi se nalaze u brojnim privatnim i javnim kolekcijama u zemlji i inostranstvu, u Parizu, Briselu, Rimu, Becu, Budimpešti, Los Andelesu, Muzeju savremene umetnosti u Beogradu, Galeriji Matice srpske, Narodnim muzejima u Zrenjaninu, Kikindi, Subotici, Senti... i u Savremenoj galeriji Zrenjanin.